|
 |
MENSTRUAL SİKLUS
Menstrual siklus ne demektir?
Hormonların etkisi ile üreme organlarının her ay geçirdiği değişikliklerdir.
Bu değişiklikler gebelikle veya menstrual kanamayla sonlanır. Menstrual
siklus ortalama 28 gün sürer.
 1. gün; menstrual
kanamanın başladığı gün siklusun 1. günü olarak kabul edilir.
2-5. gün;rahmin iç tabakası dökülür ve kanama giderek azalır.
6. gün;kanamanın bittiği bugün yumurtalıklarda folikül adı verilen
kesecikler içinde yumurta gelişmeye başlar ve rahmin endometrium adı verilen
iç tabakası giderek kalınlaşır.
 7-12. gün;
yumurtayı içinde bulunduran kesecikler büyür ve östrojen üretimi devam eder.
13-14. gün; bu günlerde ovulasyon (yumurtlama) gerçekleşir. Bu dönemde
cinsel ilişkide bulunulursa gebelik gerçekleşebilir. Ovulasyon sırasında
kasık ağrısı ve hafif bir kanama görülebilir, bu günlerde vücut ısısı artar.
 15-18.
gün;yumurtalıklardan salınan yumurta tüpler aracılığı ile rahme gelir. Bu
arada östrojen düzeyi düşer ve yumurtalıklardan progesteron adı verilen
hormon salınmaya başlar.
19-20. gün; rahim gebeliğe hazırdır. Premenstrual sendroma ait yakınmalar bu
dönemde başlar.
 21-28. gün;
endometriumdaki bezler büyür ve kan damarları artar.
Normal menstrual kanama kaç gün sürer?
Menstrual kanamanın süresi kadınlarda farklılık gösterebilir, 2-7 gün süren
kanamalar normaldir.Menstrual siklusun uzunluğu 21-35 gün arasında
olmalıdır. Kanamaların başladığı ergenlik döneminde sikluslar daha
düzensizdir.
Menstrual kanamalar ne zaman başlar?
İlk menstrual kanamaya menarş denir. Menstrual kanamalar 9-16 yaşları
arasında başlar. Spor yapan veya çok zayıf olan kızlarda menarş gecikebilir.
Onbeş yaşına dek menstrual kanama başlamadıysa hekime başvurmak
gerekir.Vajina girişindeki zarda,vajinada veya rahimdeki anormallikler
nedeniyle menstrual kanamalar başlamayabilir.
Menstrual kanama sırasında tampon kullanmak sağlıklı mıdır?
Ülkemizde çok yaygın olarak kullanılmayan tamponlar emiciliği fazla olan
malzemelerden üretilir. Emiciliği çok fazla olan çeşitleri kullanıldığı ve
uzun süre değiştirilmediğinde toksik şok sendromu adı verilen bakteriyal bir
enfeksiyona neden olabilir.Ateş, döküntü, kas ağrısı ve ishale yol açan bu
enfeksiyon çok nadir olarak da ani tansiyon düşmesine, karaciğer ve böbrek
yetmezliğine neden olur. Tampon kullanırken 4-6 saat aralıklarla
değiştirmek, gece yatarken tampon yerine ped kullanmak, tamponu
yerleştirmeden önce elleri yıkamak ve temizliğe dikkat etmek gerekir.
Gerekli önlemler alındıktan sonra tampon kullanılmasında herhangi bir
sakınca yoktur.
Menstrual kanama sırasında denize girilebilir mi?
Eskiden bu dönemde birçok aktiviteden uzak durulması gerektiğine inanılırdı.
Gerekli korunma sağlandığı takdirde denize girilmesinde ve diğer sporların
yapılmasında bir sakınca yoktur.
Menstrual kanamanın zamanını ayarlamak mümkün olabilir mi?
Hormonal preparatlar kullanılarak menstrual siklusta düzenlemeler
yapılabilir. Hekime danışmadan bu tip hormon ilaçlarının kullanılması
sakıncalıdır.
Menstrual kanamanın dışındaki zamanlarda olan akıntılar normal midir?
Menstrual siklus boyunca kanamanın olmadığı dönemde vajinal salgıların
olması normaldir. Kokusuz ve renksiz akıntılar önemli değildir. Akıntıya
kaşıntı, idrar yaparken yanma ve sık idrara çıkma gibi şikayetler eşlik
ediyorsa hekime başvurmanız gerekir.
Menstrual migren nedir?
Migren ağrıları kadınlarda daha sık görülür. Migreni olan kadınların %
60-70’i menstrual kanama ile baş ağrılarının ilişkisinden bahseder.Menstrual
migren her ay menstrual kanamadan 2 gün önce başlayan ve kanama sonuna kadar
süren baş ağrılarıdır.Kadınların % 14’ünde görülen bu durumda baş ağrısına
bulanık ve çift görme,denge bozukluğu , kulak çınlaması, duyma güçlüğü, baş
dönmesi ve bulantı eşlik eder. Doğum kontrol hapı kullanan kadınlarda da
hormon kullanmadıkları 7 gün süresince benzer migren ağrıları görülür.Düşük
doz östrojen kullanılması ile bu yakınmalar azalabilir.
DİSMENORE Menstrual
kramplar nedir?
Karın ve kasıkta menstrual kanma sırasında ve kanama başlamadan hemen önce
görülen ağrılardır. Bu durum premenstrual sendromdan farklıdır. Üreme
çağındaki bir çok kadın hem menstrual kramplardan hem de premenstrual
sendroma bağlı görülen değişikliklerden yakınır.
Menstrual kramplar genellikle hafif olmasına rağmen bazen kadının günlük
yaşantısını devam ettirmesini engelleyebilecek kadar şiddetli de
olabilir.Kadınların yarısından çoğu kramplardan yakınırken, toplumdaki her
yedi kadından birinde ağrılar çok şiddetlidir.
Dismenore nedir?
Dismenore menstrual krampların tıbbi adıdır. Primer dismenore kadınların
%50’sinden fazlasında görülen kramplardır,bu kramplar genellikle menstrual
kanamaların başlaması ile ortaya çıkar. Primer dismenorede ağrıya neden olan
herhangi bir jinekolojik problem yoktur.Bu ağrılar yaş ilerledikçe ve doğum
sonrasında azalır. Sekonder dismenore ise üreme organlarındaki problemlere
bağlı olarak sonradan ortaya çıkar.
Menstrual kramplara ne yol açar?
Gebelik gerçekleşmediğinde endometrium adı verilen rahmin içtabakası
dökülmeye başlar ve prostoglandin adı verilen maddeler salınır. Bunlar
rahimdeki düz kasların kasılmasına ve endometriumun menstrual kanama ile
dökülmesine neden olur.Rahimdeki düz kasların kasılması sırasında şiddetli
kramplar hissedilebilir. Prostoglandin düzeyleri bazı kadınlarda çok
yükselir, bu da ağrının çok fazla olmasına yol açar. Rahim ile rahim ağzı
arasındaki kanalın dar olduğu kadınlarda kramplar daha şiddetli olur. Ayrıca
stres de bu krampları arttırabilir.
Menstrual kramplara başka yakınmalar da eşlik eder mi?
Menstrual kramplara baş ağrısı, bulantı, kusma sık idrara çıkma ve barsak
hareketlerindeki değişikliklere bağlı ishal veya kabızlık eşlik edebilir.
Menstrual kramplar nasıl tedavi edilir?
Yeteri kadar dinlenme, uyku ve düzenli egzersiz yapılması krampların
şiddetini azaltır. Karın bölgesine sıcak pedlerin yerleştirilmesi de ağrıyı
azaltabilir.Prostoglandin üretimini azaltan ağrı kesiciler kullanılabilir.
Ağrı kesicileri kullanmaya kramplar şiddetlenmeden başlamak gerekir.Menstrual
kanamadan bir gün önce ağrı kesicilerin kullanılmaya başlanması ve kanama
başladıktan sonra 1-2 gün ilaca devam edilmesi önerilir. Çok şiddetli ağrı
olduğunda doğum kontrol hapları kullanılarak ovulasyon önlenir,
prostoglandin salınımı azaltılarak menstrual kanamanın ve krampların mümkün
olduğu kadar hafif olması sağlanır. Sekonder dismenore tedavisi dismenoreye
neden olan hastalığa bağlıdır.
Hangi jinekolojik problemler dismenoreye yol açar?
Yeteri kadar dinlenme, uyku ve düzenli egzersiz yapılması krampların
şiddetini azaltır. Karın bölgesine sıcak pedlerin yerleştirilmesi de ağrıyı
azaltabilir.Prostoglandin üretimini azaltan ağrı kesiciler kullanılabilir.
Ağrı kesicileri kullanmaya kramplar şiddetlenmeden başlamak gerekir.Menstrual
kanamadan bir gün önce ağrı kesicilerin kullanılmaya başlanması ve kanama
başladıktan sonra 1-2 gün ilaca devam edilmesi önerilir. Çok şiddetli ağrı
olduğunda doğum kontrol hapları kullanılarak ovulasyon önlenir,
prostoglandin salınımı azaltılarak menstrual kanamanın ve krampların mümkün
olduğu kadar hafif olması sağlanır. Sekonder dismenore tedavisi dismenoreye
neden olan hastalığa bağlıdır.
 | Endometriozis;
rahmin endometrium adı verilen iç tabakasının rahim dışında da bulunması |
|
Myomlar;
rahim duvarında oluşan iyi huylu kas kitleleri |
|
Adenomyozis;
rahim içi dokunun kas tabakası arasına doğru yayılması |
|
Pelvik inflamatuvar hastalık (PID);
üreme organlarının yaygın enfeksiyonu |
|
Yapışıklıklar;
üreme organlarının birbiriyle veya etraftaki dokular ile yapışık olması |
|
Rahim içi araç;
doğum kontrol yöntemi olarak rahim içi araç kullanılması |
|
Premenstrual sendrom; |
| Yumurtalık kistleri |
Sekonder dismenoreye yol açan jinekolojik
problemlerdir.Ağrının nedeni bulunarak tedavi edildiğinde menstrual kramplar
azalır.Menstrual kanama sırasındaki ağrının şiddetinde bir artma olduğunda
mutlaka hekime başvurulması gerekir.
MENSTRUAL SİKLUS DÜZENSİZLİKLERİ
Menstrual sikluslar ve kanama ne zaman anormal olarak değerlendirilir?
Yirmibir günden kısa veya 35 günden uzun süren sikluslar anormal olarak
değerlendirilir. Menstrual kanamanın çok fazla olduğu, uzun sürdüğü veya iki
kanama arasında lekelenme ve kanama görüldüğü durumlarda hekime başvurulması
gerekir. Hormonal değişiklikler, yumurtalık kistleri, rahim veya rahim
ağzındaki polipler, endometrial hiperplazi yani rahim içini döşeyen
tabakanın fazla büyümesi, myomlar ve daha nadir olarak da rahim kanseri bu
tip düzensizliklere yol açabilir.
Menstrual sikluslar hangi durumlarda uzun sürer?
Bazı kadınlarda menstrual kanama yılda sadece 3-4 kez olabilir. Stres, ağır
egzersiz, ani kilo kaybı ve ağır diyetler, tiroid bezindeki bozukluklar
menstrual siklusların uzamasına neden olabilir. Polikistik over sendromu (PCO)
adı verilen kilo fazlalığı, aşırı tüylenme ve kanama düzensizliklerinin
görüldüğü bu hastalıkta da menstrual sikluslar uzar. PCO vakalarında
östrojen hormonunun fazla salınmasına bağlı olarak rahim kanseri
gelişebileceğinden, bu vakaların hekime başvurarak tedavi görmesi gerekir.
Menstrual sikluslar hangi durumlarda kısa sürer?
Stres, bazı egzersizler ve hayatınızdaki ani değişiklikler nedeniyle
menstrual sikluslar 21 günden daha kısa sürebilir.Fazla sigara ve kahve içen
kadınlarda da sikluslar kısa sürer. Kısa aralıklarla menstrual kanama
anemiye (kansızlık) neden olabilir. Bu durumda hekime başvurarak hem bu
kanama düzensizliğinin hem de kansızlığın tedavi edilmesi gerekir.
Menstrual kanama olmamasının sebepleri nelerdir?
Aktif cinsel hayatı olan kadınlarda menstrual kanamanın gecikmesinin en sık
görülen nedeni gebeliktir. Altı ay veya daha uzun süre menstrual kanama
olmamasına amenore denir. Menstrual kanama olmadığı zaman ovulasyon da
gerçekleşmez. Bu durum ani ve kilo kayıplarından sonra, yaşam tarzındaki
değişiklikler ve stres nedeni ile ortaya çıkabilir. Amenore kürtaj veya
diğer cerrahi girişimler sonrasında rahim içinde oluşan yapışıklıklara bağlı
olarak da görülebilir. Kırk beş yaş üzerindeki kadınlarda ise menopoz öncesi
dönemde menstural kanamalar çok uzun aralıklarla gerçekleşebilir. Amenore
vakalarında östrojen hormonun azalmasına bağlı kemik kayıpları
görülebileceğinden mutlaka hekime baş vurulması gerekir.
ARA KANAMALAR İki
menstrual kanama arasındaki dönemde niçin lekelenme olur?
Menstrual kanamanın bitiminden sonra ve gelecek menstrual kanama başlamadan
önce olan kanamalar ara kanamalardır. Ara kanamalara hormonal
düzensizlikler, myomlar, enfeksiyonlar, genital organ yaralanmaları,
endometriozis hastalığı, kanserler ve bazı ilaçlar neden olur. Ara kanama
mutlaka hekime başvurulması gereken bir durumdur.
Ara kanamaların nedeninin tespit edilebilmesi için hangi incelemeler
yapılmalıdır?
Jinekolojik muayene, Pap smear incelemesi (rahim ağzından alınan örneğin
patolojik incelemesi), enfeksiyondan şüphelenilirse mikrobiyolojik inceleme,
hormonal testler, kan sayımı ve gerekli görüldüğünde laporoskopi
yapılmalıdır.
Ara kanamaların tedavisi nedir?
Ara kanamaların tedavisi kanamaya neden olan probleme yöneliktir. Ara
kanamaya neden olan problem zamanında teşhis ve tedavi edilmezse kan kaybına
bağlı anemiye, kanamanın nedenine bağlı olarak infertilite ve kansere yol
açabilir. Kansızlığın tedavi edilebilmesi için ilaç kullanılması
gerekebilir. Genellikle progesteron içeren hormon preparatlarının
kullanılması ile ara kanamalar önlenir. Kanamaya neden olan problemin de
mutlaka tedavi edilmesi gerekir.
PREMENSTRUAL SENDROM Premenstrual Sendrom
nedir?
Premenstrual sendrom birçok sağlıklı kadında menstrual siklusun ikinci
döneminde görülen fiziksel ve duygusal değişikliklerdir. Ovulasyon
sonrasında başlayan yakınmalar menstrual kanama öncesindeki bir hafta
boyunca çok yoğunlaşır. Bu yakınmalar menstrual kanamanın başlamasıyla
azalır. Kadınların % 80’i menstruasyon öncesi dönemde bazı fiziksel ve
duygusal değişikliklerden yakınır. Bu kadınların %40’ında yakınmalar
kendilerini, etraflarındaki kişileri ve normal aktivitelerini etkileyecek
kadar fazla olabilir. Vakaların %7’sinde ise yakınmalar günlük aktivitelerin
yapılmasını tamamen etkileyecek kadar ağır olabilir.
Premenstrual Sendrom neden görülür?
Hormonlara bağlı olduğu düşünülen premenstrual sendromun neden kaynaklandığı
kesinlik kazanmamıştır. Birçok kadın yaşı ilerleyip hormonal düzensizlikler
arttıkça premenstrual sendroma bağlı yakınmalarının arttığından bahseder. Bu
sendrom ovulasyonun gerçekleştiği sikluslarda görülür. Ovulasyon ile artan
progesteron hormonunun bu sendroma neden olduğu düşünülmüş fakat
doğrulanamamıştır. Premenstrual sendroma bağlı bazı yakınmaların progesteron
kullanımı ile azalması da araştırmacıları bu düşünceden uzaklaştırmıştır.
Bazı vitamin ve mineralleri eksikliğinin de bu sendroma yol açtığı
düşünülmektedir.
Premenstrual Sendrom önlenebilir mi?
Sağlıklı beslenmek, fazla karbonhidrat içeren öğünlerden özellikle tatlı
besinler ve çikolatadan, çok tuzlu yiyeceklerden, kafein içeren kolalı
içeceklerden, kahve ve sigaradan uzak durmak, ideal kiloyu korumak, yeteri
kadar kalsiyum (1500 mg/gün) almak, lifli yiyecekler,bol sebze, meyve yemek
ve bol su içmek premenstrual sendroma bağlı yakınmaları önleyebilir.
Premenstrual Sendrom nasıl tedavi edilir?
Premenstrual sendroma bağlı yakınmaların azaltılabilmesi için sağlıklı
beslenme, kalsiyum, magnezyum ve manganez gibi minerallerin ve A, B6 ve E
vitaminlerinin alınması önerilir. Ayrıca yakınmalara göre ağrı kesiciler,
antidepresanlar (depresyonu önleyen ilaçlar), doğum kontrol hapları ve idrar
söktürücüler kullanılabilir. Son yıllarda L-Triptofan adı verilen amino
asitin (proteinlerin yapı taşları) kullanılmasının premenstrual sendroma
bağlı yakınmaların önlenmesinde yararlı olduğu gösterilmiştir. L-Triptofan
özellikle vücutta su tutulmasını, göğüslerde gerginlik ve hassasiyeti,
duygusal bozuklukları ve baş ağrısını azaltır. Bazı herbal preparatlar da
(doğal otlardan hazırlanan ürünler) premenstrual sendroma bağlı yakınmaların
önlenmesi için kullanılmaktadır. Bu ürünlerin etkinliği ile ilgili yeterli
sayıda çalışma yoktur.
Premenstrual Sendroma bağlı bazı besinlere karşı istek duyulabilir mi?
Birçok kadın menstruasyon öncesindeki dönemde çikolata ve tatlı yiyecekler
gibi bazı besinleri yemek için aşırı istek duyabilir. Çikolata , kolalı
içecekler ve kahve gibi kafein içeren besinlerin fazla tüketilmesi
yakınmaları arttırabilir. Kafein içeren besinler özellikle göğüslerde şişlik
ve hassasiyeti arttırır, baş ağrısını şiddetlendirir.
Premenstrual Sendroma bağlı bazı besinlere karşı istek duyulabilir mi?
Birçok kadın menstruasyon öncesindeki dönemde çikolata ve tatlı yiyecekler
gibi bazı besinleri yemek için aşırı istek duyabilir. Çikolata , kolalı
içecekler ve kahve gibi kafein içeren besinlerin fazla tüketilmesi
yakınmaları arttırabilir. Kafein içeren besinler özellikle göğüslerde şişlik
ve hassasiyeti arttırır, baş ağrısını şiddetlendirir.
TOKSİK ŞOK SENDROMU
Toksik Şok Sendromu ilk kez 1978 yılında tanımlanmış Staphilococcus aureus
adı verilen bakterilerin yol açtığı bir enfeksiyondur. Tamponun emiciliği
çok fazla olan çeşitleri kullanıldığı ve uzun süre değiştirilmediğinde bu
sendrom görülebilir.
Toksik Şok Sendromuna Bağlı Yakınmalar:
| Ateş |
| Deri döküntüsü ve deride
soyulma |
| Kas ağrısı |
| İshal |
|
Ani tansiyon düşmesi |
Nadir olarak enfeksiyon yayılarak karaciğer ve böbrek
yetmezliğine neden olabilir.
Toksik Şok Sendromundan korunmak için;
Toksik Şok Sendromundan korunmak için tampon kullanırken 4-6 saat
aralıklarla değiştirmek, gece yatarken tampon yerine ped kullanmak, tamponu
yerleştirmeden önce elleri yıkamak ve temizliğe dikkat etmek gerekir. |
|
